vrijdag 31 augustus 2012

Opvoedkundige tik, stokslagen en lakse ouders

"Oh, maar kinderen krijgen alleen stokslagen voor hele serieuze vergrijpen, zoals stelen", verzekerde Mr J., de directeur van E.'s kinderdagverblijf, mij. En alleen nog maar op sommige scholen, en zeker niet in zijn etablissement.

Ik raakte vandaag bij het ophalen van de kleine blonde verzeild in een lezing over "het weerbare kind" (the resilient child) van het Singaporese Health Promotion Board. "Sit, sit", zei de receptioniste bevelend, en ik ben door E. inmiddels zo gedrilld dat ik mij met een map vol flow charts en koelkastmagneten voor een healthy lifestyle in een kinderstoeltje liet neerploffen.

De boodschap: zorg goed voor jezelf, want je kind kopieert jouw gedrag. Blijf kalm, want je kind voelt jouw stress en reageert daarop. Voed de oudste goed op, want de volgende volgt diens voorbeeld. Zet redelijke doelen en laat de deur open voor communicatie. Een vrij standaard verhaal, leek mij.

Totdat de voorbeelden kwamen. Van een meisje dat een heel schetsboek vol tekeningen weggooide, omdat het toch nooit goed genoeg was voor haar moeder. ("Zet redelijke doelen.") Van de zoon die geen contact meer heeft met zijn ouders, omdat zijn vader hem de deur wees met de woorden "als je nu weg gaat, hoef je niet meer terug te komen". ("Hou communicatie open.") En de kleuter die elke keer dat de meester op het bord wilde schrijven, onder de tafel kroop omdat een opgeheven hand voor hem een tik betekende. ("Je kind krijgt stress van jouw stress.")

Een generatie geleden waren stokslagen op school nog heel gewoon in Singapore. En Singaporese ouders zien zich nog steeds af en toe genoodzaakt om de stok, houten spatel of riem ter hand te nemen. (Acceptabel vanaf twee a drie jaar, naar ik begrijp.) Ook hier heb je zachtmoedige ouders die liever de stok sparen - die slaan met de vlakke hand. De naughty corner wordt als bijzonder ineffectief ervaren (en aangezien huizen hier geen hal of trap hebben, is het ook erg lastig om het kind te isoleren op een plek zonder speelgoed of gezelschap).

Onze kennissenkring is geen uitzondering - ook wij kennen mensen voor wie de correctieve tik tot het normale arsenaal van opvoedtechnieken hoort. De verleiding is ook mij weleens bekropen - maar ik heb te vaak gelezen en gehoord dat het geen zin heeft om in het opvoedkundig nut ervan te geloven. Maar wat doe je dan met een peuter van 18 maanden die haar handje los rukt en gillend van de pret de stoep af rent? Op wie streng toespreken en ouderlijke angst en woede geen enkele indruk maakt? Is dan de angst voor de pijn van een tik niet beter dan de bumper van een voorbijrazende auto?

We hebben het - gelukkig - niet hoeven uitproberen. E. is inmiddels 22 maanden oud en - enigszins - voor rede vatbaar. Ze weet dat de regel is dat ze op straat papa's of mama's hand vast moet houden. Dat ze anders niet zelf mag lopen, maar wordt gedragen. Dat ervaart ze als een straf - je zou het ook een consequentie van haar gedrag kunnen noemen. Ze heeft sinds kort ook door dat papa en mama boos op haar kunnen zijn, en dat vindt ze niet leuk. Sommige cognitieve ontwikkelingen lijken zo klein, maar het effect is van levensbelang, om nog maar te zwijgen van de weldaad voor de huiselijke rust.

Ik mag onze Singaporese en andere Aziatische vrienden graag. Ze wekken niet de indruk met enorme littekens uit hun jeugd rond te lopen - de relatie met hun ouders is liefdevol. De kinderen waarvan ik weet dat ze af en toe een tik krijgen, zijn net zo vrolijk, aanhankelijk en, ja, ook stout als onze tikloze E. 

E. is wel duidelijk een Hollands kindje aan het worden, dat zagen we ook in mei toen ze tussen haar leeftijdsgenootjes rondstruinde. Ze is ondernemender dan veel van haar niet-Westerse vriendjes en vriendinnetjes. Ze kan zichzelf troosten, ze laat zich door een paar weerbarstige sokken die niet aan willen niet al te snel uit het veld slaan, ze zoekt niet voortdurend hulp (wel veel aandacht). De vaakst voorkomende bijvoeglijke naamwoorden op de speelplaats zijn "vrolijk" en "zelfstandig". Wij glimmen dan bijpassend.

Maar ik ben benieuwd hoe dat over een paar jaar zal zijn. Nu al zie ik de contouren opdoemen van het Hollandse luidruchtige, eigengereide, brutale wezen waar in andere culturen zo'n aanstoot aan wordt genomen. 

Het Singaporese Health Promotion Board mag dan voorstander zijn van open communicatie en een zachte hand, ik denk dat ze toch niet zitten te wachten op zulke lakse ouders als wij. Want uiteindelijk moeten de kinderen natuurlijk wel gewoon presteren.

Geen opmerkingen:

Een reactie plaatsen